Przejdź do treści

Gospodarka wodorowa w ekonomii globalnej, rynku UE oraz rynku krajowym

Gospodarka wodorowa w ekonomii globalnej, rynku UE oraz rynku krajowym

Gospodarka wodorowa w ekonomii globalnej oraz na poziomie  krajowym nabiera istotnego wymiaru dla rozwoju nowych form transportu, energetyki i ogólnie pojętej gospodarki. Rok 2020 to na poziomie europejskim i krajowym  okres ustanawiania strategii rozwoju, planów i metodologii rozwoju wodoru. Rok 2021 to okres realizacji i tworzenia właściwych rozwiązań legislacyjnych z tym związanych.

W roku 2020, zgodnie z założeniami Europejskiego Zielonego Ładu opublikowano strategię w zakresie wodoru na rzecz Europy neutralnej dla klimatu – gdzie zgodnie z założeniami głównym celem jest stymulacja rozwoju sektora odnawialnego – zielonego wodoru i jego rozwoju w stronę ogólnodostępnego źródła energii w UE. Zakłada się – zgodnie z zestawem rekomendacji dot. rozwoju rynku wodoru przyjętej przez Radę Europejską UE inwestycje w elektrolizery na poziomie 24-42 mld EUR, rozbudowę generacji wiatrowej i słonecznej i niezbędnej sieci przesyłowej na poziomie 220-340 mld EUR, modernizację istniejących zakładów do produkcji wodoru do CCS (ok. 11 mld EUR), oraz przeznaczenie 65 mld EUR na rozbudowę infrastruktury do transportu, magazynowania i dystrybucji.

Na poziomie krajowym w grudniu 2020r. rozpoczęły się prace roboczej grupy w ramach Ministerstwa Klimatu i Środowiska na rzecz Sektorowego Porozumienia Wodorowego. W styczniu 2021r. NFOŚiGW ogłosił nabór wniosków o dofinansowanie w ramach programu „Zielony transport publiczny”. Pula dotacji wynosiła 1,2 mld.  Trwają również  konsultacje dotyczące „ Projektu Strategii Wodorowej do roku 2030 z perspektywą do 2040” funkcjonującej w ramach Polskiej Strategii Wodorowej. Określono w niej 6 koniecznych do realizacji celów, czyli wdrożenia technologii wodorowych w energetyce, wykorzystania wodoru jako paliwa w transporcie, dekarbonizacji, produkcji wodoru w nowych instalacjach, dystrybucji wodoru i stworzenia stabilnego otoczenia regulacyjnego.  

Również w  I kwartale 2021 r. został poddany konsultacjom KPO (Krajowy Plan Odbudowy), w ramach którego środki zgodnie z planem „Poprawa warunków dla rozwoju technologii wodorowych i innych paliw alternatywnych” mają wynieść 797 mln EUR. Wskazane środki mają być przeznaczone wsparcie całego łańcucha produkcji wodoru – od wytwarzania poprzez magazynowanie transport przesyłowy i dystrybucyjny i wykorzystanie jako produktu końcowego.

Otoczenie regulacyjne rynku krajowego

Ramy regulacyjne wodoru jako paliwa alternatywnego wymagają utworzenia właściwych form regulacyjnych. Na dzień dzisiejszy Regulacje o podstawowym charakterze dotyczące wodoru znajdują się w ustawie  z dnia 11 stycznia 2018r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych. W szczegółowych zakresach – w  sprawie stosowania przepisów i norm technicznych Ministerstwa i urzędy odpowiedzialne za zakres technologii wodorowych wydało stanowisko podsumowujące zakres legislacji prawnej obszaru.

Obecnie w zakresie wodoru i regulacji trwają prace nad opracowaniem legislacyjnego pakietu wodorowego w którym zamieszczone będą połączone i zmodyfikowane akty prawne do przyjęcia w formie nowej regulacji (bez nowelizacji istniejących) pod nazwą „ Prawo wodorowe” dla kompleksowego ujęcia rynku wodoru w Polsce.

Inwestycje wodorowe GK ORLEN  : HYDROGEN EAGLE, COMBO, HUB WODOROWY

Inwestycje wodorowe w GK ORLEN to efekt realizacji ogłoszonej i dynamicznie wdrażanej Strategii Grupy ORLEN do roku 2030. To konsekwentnie realizowany programu rozwoju paliw alternatywnych, którego celem jest niskoemisyjna gospodarka.

PKN ORLEN w odniesieniu do inwestycji wodorowych podejmuje szereg zadań inwestycyjnych . Trzy spośród nich zostały opisane poniżej.

W III kwartale 2021 roku rozpoczęto  intensywne działania w ramach projektu HYDROGEN EAGLE.  To program inwestycyjny oznaczający budowę międzynarodowej sieci hubów wodorowych zasilanych odnawialnymi źródłami energii oraz innowacyjnych instalacji przetwarzających odpady komunalne w zero i niskoemisyjny wodór.

W ramach projektu planowana jest budowa ponad 100 stacji tankowania dla transportu indywidualnego, publicznego i cargo. Realizacja programu, obejmującego Polskę, Czechy i Słowację, pozwoli to Grupie ORLEN osiągnąć do 2030 roku moce wytwórcze wodoru na poziomie ok. 50 tys. ton rocznie. Program zakłada budowę sześciu nowych hubów wodorowych, w tym trzech w Polsce, dwóch w Czechach oraz jednego na Słowacji zasilanych przez odnawialne źródła energii, w tym realizację instalacji elektrolizy, do której energia elektryczna zostanie dostarczona z wykorzystaniem mocy morskiej farmy wiatrowej Baltic Power. Łącznie docelowo moc instalacji elektrolizy zasilanych OZE wyniesie ok. 250 MW. Program obejmie także trzy innowacyjne instalacje przetwarzania odpadów komunalnych w niskoemisyjny wodór, zlokalizowane w Płocku, Ostrołęce oraz w Czechach, jak również międzynarodową sieć ponad 100 stacji tankowania wodoru.

Instalacje elektrolizy, wytwarzające zeroemisyjny wodór zasilane będą przez morską i lądową energetykę wiatrową oraz fotowoltaikę. 54 stacje tankowania wodoru, obsługujące transport indywidualny, publiczny i towarowy powstaną w Polsce, natomiast 22 obiekty zostaną wybudowane w Czechach, a 26 na Słowacji. 

HYDROGEN EAGLE to kolejny etap inwestycji w niskoemisyjny transport wodorowy w Grupie ORLEN. W Niemczech, na stacjach grupy w Wolfsburgu i Müllheim, działają pilotażowe punkty tankowania wodoru. We Włocławku, Trzebini i Płocku powstają instalacje wytwarzania wodoru o jakości automotive, o docelowych łącznych możliwościach produkcji ponad 1000 kg na godzinę. Huby będą dostarczać wodór na stacje dla transportu indywidualnego i komunikacji publicznej. Koncern rozpoczął postępowania przetargowe na budowę pierwszych polskich stacji tankowania wodoru zlokalizowanych w Poznaniu i Katowicach. W planach jest także budowa sześciu stacji w Czechach. 

Projekt HYDROGEN EAGLE pomyślnie przeszedł etap weryfikacji przez Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii w konkursie na projekty z obszaru technologii i systemów wodorowych w ramach mechanizmu IPCEI, a w kolejnym kroku będzie ubiegać się
o notyfikację wsparcia przez Komisję Europejską.

Kolejnym zadaniem inwestycyjnym jest PROJEKT COMBO . Projekt COMBO  jest realizacją gospodarki o obiegu zamkniętym (circular economy). Ta strategia zakłada rozwoju gospodarki , która umożliwia wzrost dobrobytu przy jednoczesnym zmniejszeniu i optymalizacji zużycia zasobów poprzez ponowne wykorzystanie materiałów, przedłużenie żywotności produkcji, wykorzystania strumienia odpadów, oraz w praktyce stworzenie nowej wysoko innowacyjnej linii biznesowej.

Wdrożenie projektu COMBO w PKN ORLEN czyli przekształcania odpadów w węglowodory i wodór pozwoli na pierwsze w Polsce kompleksowe podejście pozwalające na pracę gospodarki w obiegu zamkniętym.

Projekt wpłynie na poprawę marży poprzez pozyskanie tańszego surowca dla obszarów rafineryjnych i petrochemii, umożliwi wytwarzanie wodoru dla celów transportowych oraz surowca do produkcji petrochemicznej (w szczególności poliolefin o dużym zapotrzebowaniu rynkowym).

Prace projektowe w pierwsze kolejności skupią się na zagospodarowaniu w obiegu zamkniętym odpadów komunalnych z Płocka i okolic. Odzyskane i wytworzone tam surowce będą stanowiły wspomniane – nowe źródła dla produkcji petrochemicznej, jak i wodór dla celów transportowych.

Jednym z projektów wdrażanych w GK ORLEN jest HUB Wodorowy we Włocławku.

Projekt zakłada zabudowę w Zakładzie ANWIL S.A. Włocławek infrastruktury pozwalającej na produkcję, magazynowanie, dystrybucję wodoru o czystości normowanej na użytek ogniw paliwowych używanych w motoryzacji. Projekt jest składową Kompleksowego programu zajęcia pozycji na rynku paliw wodorowych przez PKN ORLEN i wynika z rosnącego zainteresowania rynku paliwami alternatywnymi, w szczególności komunikacja miejska. PKN ORLEN wytwarza i sprzedaje na stacjach kilka rodzajów paliw w tym energię elektryczną dla samochodów elektrycznych (bateryjnych).

W Polsce brak jest obecnie infrastruktury produkującej wodór normowany dla ogniw paliwowych oraz stacji tankowania tego gazu mimo dużego zainteresowania rynku tym produktem. Inwestycja w hub wodorowy we Włocławku będzie zlokalizowany na terenie zakładu ANWIL. Moce produkcyjne w pierwszym etapie będą wynosiły ok 170 kg na godzinę, z czasem konstrukcja modułowa pozwoli na zwiększanie produkcji – zgodnie z popytem. Wodór doczyszczany we Włocławku powstaje w przyjaznym środowisku procesie elektrolizy solanki jako produkt uboczny procesu pozyskiwania chloru i dotychczas zagospodarowywany był na instalacji produkcji amoniaku. Metoda doczyszczania wodoru jest obecnie przedmiotem analiz prowadzonych wspólnie z doradcą technicznym dla tej inwestycji. Realizowany projekt składać się będzie z instalacji doczyszczania wodoru, infrastruktury załadunku paliwa na ciężarówki i cysterny, naczep transportowych, systemu dostarczania paliwa wodorowego oraz dwóch stacji tankowania.